Visitors Counter

249187



Zabawy wzmacniające poczucie własnej wartości

DLACZEGO WARTO WPROWADZAĆ W ŚWIETLICY ZABAWY

WZMACNIAJĄCE POCZUCIE WŁASNEJ WARTOŚCI?

Zabawy i ćwiczenia mające na celu wzmocnienie poczucia własnej wartości powinny pomóc dzieciom w zmianie ich stosunku do samego siebie. Dzięki nim nauczą się dostrzegać swoje mocne strony, wzmocni się ich wiara we własne możliwości. Dotychczasowe negatywne sądy o nich samych mogą ulec zmianie. Dzieje się tak, gdy dorośli oraz rówieśnicy wyrażają pozytywne myśli o dzieciach, dostrzegają ich zdolności, umiejętności czy cechy charakteru.

Samoocena bywa u niektórych dzieci zaniżona. Podczas codziennej pracy z nimi w świetlicy szkolnej należy stwarzać sytuacje, by je dowartościować. Dzięki temu zaczną budować zaufanie do samych siebie i wierzyć we własne możliwości. Czasem wystarczy okazać zainteresowanie, pochwalić, poświęcić swój czas, porozmawiać na interesujące ich tematy, powierzyć odpowiedzialne zadanie. Bardzo ważne jest stworzenie takiego klimatu w grupie, by uczniowie życzliwie ze sobą współpracowali, znali uzdolnienia kolegów i koleżanek oraz wykorzystywali je dla dobrej współpracy i osiągania wspólnych efektów. Sprzyja to rozwijaniu samoakceptacji i poczucia własnej wartości. Dzieci, które oceniają siebie negatywnie, sądzą, że tak samo ocenia je otoczenie. Stają się często skłonne do tego, by na swoją niekorzyść interpretować niewinne wypowiedzi i sposoby zachowania się innych.

W pracy wychowawczej należy zmierzać do tego, aby uczeń lubił i akceptował siebie mimo pewnych słabości i wad. Przyczynia się to do rozbudzania wiary we własne siły i korygowania pewnych niedociągnięć. Nasze wychowawcze poczynania mogą procentować u dzieci przez całe życie. Warto więc przy każdej sposobności (nie tylko na lekcji) pomóc dziecku w budowaniu pozytywnego obrazu własnej osoby. Silna osobowość i poczucie własnej wartości są warunkami pozytywnego rozwoju ludzkich możliwości oraz prawidłowych kontaktów społecznych. Pomocne w tym zakresie mogą okazać się zaproponowane poniżej zabawy, które z powodzeniem można wykorzystać w świetlicy szkolnej.

BANK ZALET

Przebieg zajęć:

Prowadzący rozdaje wszystkim uczniom w grupie małe karteczki. Każdy pisze do pozostałych członków grupy krótki „liścik”, zawierający jakąś pozytywną informację o adresacie (co mu się w nim podoba, za co go ceni, co lubi w nim najbardziej). Listy nie są podpisywane. Wychowawca wyjaśnia, że w liście mogą się znajdować tylko pozytywne informacje i muszą być one szczere. Warto przygotować przykładową listę cech (np. umiesz ładnie tańczyć, podziwiam twój głos, można na tobie polegać, podobają mi się twoje włosy, jesteś dobrze zorganizowany, dbasz o siebie, jesteś wrażliwy, podziwiam twoją ambicję i wytrwałość). Napisane liściki wraz z nazwiskiem adresata uczniowie mogą wkładać do specjalnego pudełka, skąd zostaną rozdane adresatom. Kartki należy doczytywać indywidualnie, po cichu, gdy wszyscy otrzymają już korespondencję.

JESTEM – POTRAFIĘ - MAM

Przebieg zajęć:

Przypinamy dzieciom na plecach kartki formatu A5, na których zostają wypisane początki zdań:

- Jestem…

- Potrafię…

- Mam…

Wszyscy z długopisami chodzą po sali i uzupełniają sobie nawzajem te 3 zdania pozytywnymi zakończeniami, pasującymi do danej osoby. Po zakończeniu przez wszystkich uczestników zabawy wpisywania tych zdań, uczniowie zdejmują z pleców karteczki i czytają po cichu, co inni myślą na ich temat. Warto z dziećmi porozmawiać co było dla nich trudne w tym ćwiczeniu oraz czy ocena innych zgadza się z własną oceną.

A może kogoś coś na jego temat wyjątkowo zaskoczyło?

Mój komentarz:

Powyższe 2 zabawy są formą zachęcenia do pozytywnego wypowiadania się o innych. Uczy dzieci budowania takich sformułowań o innych, które dodają pewności siebie. Dla otrzymujących te „głaski” jest to niewątpliwe okazja do zapoznania się z tym jak postrzegają nas inni, jakie pozytywne cechy charakteru dostrzegają, co im się w nas podoba. Uczestnicy podnoszą się na duchu, umacniają się w poczuciu własnej wartości, czują się docenieni. Konfrontują te opinie z własnymi. Tworząc pozytywny obraz siebie wychodzą z zajęć zadowoleni i radośni i takie uczucia przenoszą na innych. Warto zaznaczyć, że informacje przekazywane w liście i uzupełniance nie powinny być zbyt powierzchowne typu „jesteś fajny”, „jesteś OK.”, ”jesteś w porządku”, dlatego lepiej stosować je, gdy uczniowie dobrze się już znają. W pierwszej wersji dzieci zachowują się cicho, nie ma chodzenia po sali. Wersja druga wymaga przemieszczania się.

DZIECKO W STUDNI

Przebieg zajęć:

Dzieci siedzą w kole. Jedna osoba stoi pośrodku. Nagle upada na ziemię i skarży się: „Wpadłem do studni!” Pozostali uczniowie pytają chórem: „Kto ma cię uratować?”. Osoba w studni odpowiada na przykład:

- „Ten , kto potrafi najgłośniej krzyczeć”,

- „Ten, kto jest najweselszy”,

- „Ten, kto potrafi najlepiej pocieszać innych”,

- „Ten, kto najszybciej biega”,

- „Ten, kto ma niebieskie oczy”, itd.

Kiedy podawane są określone sposoby zachowania, osoba w studni sama lub przy pomocy grupy decyduje, kto najlepiej spełnia to kryterium. Wybrany uczestnik wyciąga dziecko ze studni – podaje mu rękę i pomaga wstać. Potem zostaje pośrodku koła i sam „wpada” do studni.

Mój komentarz:

W czasie zabawy dzieci mogą doświadczać tego, że każde z nich w czymś jest dobre i może drugiemu pomóc. Czuje się wtedy, ważne, potrzebne, wybrane spośród wielu. Z pewnością będą starały się innym pomagać. Zadaniem prowadzącego jest takie sterowanie zabawą, by każdy uczeń przynajmniej raz wystąpił w roli ratującego. Ważny jest tu komentarz zakończeniowy wychowawcy, który powinien podkreślić, że mamy wiele pozytywnych cech, każdy jest w czymś dobry, a niedoskonałości można i należy przezwyciężać. Dzięki takiej postawie dorosłego rozwój dzieci przebiega harmonijnie i prawidłowo.

ULICZKA PRZYJAZNI

Przebieg zajęć:

Uczestnicy tworzą dwa, stojące naprzeciwko siebie rzędy. Od jednego końca tak powstałej uliczki biegną przez nią po kolei wszystkie dzieci i ustawiają się ponownie na początku. Do osoby przechodzącej pomiędzy rzędami, wszyscy się uśmiechają i przyjaźnie dotykają. Kiedy ktoś zatrzyma się przed jakimś dzieckiem, na przykład przed tym, z którym właśnie się pokłócił, musi on spojrzeć mu w oczy i powiedzieć coś miłego, na przykład: jestem twoim przyjacielem, lubię w tobie to, że zawsze masz dobry humor. Na zakończenie uczniowie otrzymują od wychowawcy kwiatki, które uzupełniają koledzy lub koleżanki z grupy.

Mój komentarz:

Dzięki tej zabawie uczniowie czują się dowartościowani. Często wśród dzieci dochodzi do kłótni i nieporozumień. Niektóre z nich mogą czuć się wtedy gorsze, odrzucone, a dzięki temu ćwiczeniu odzyskują poczucie własnej wartości. Czują się akceptowane w grupie, co służy budowaniu pozytywnego obrazu siebie i innych. Ponadto dzieci uczą się przebaczania. Zabawa może być wykorzystana we wszystkich grupach wiekowych. Wychowawca dbający o dowartościowanie podopiecznych, stwarza korzystny grunt do osiągania sukcesów indywidualnych i grupowych. Otrzymane od kolegów i koleżanek wpisy na płatkach kwiatka mogą przez długi czas, stojąc na biurku, przypominać o tej miłej chwili i utwierdzać w przekonaniu, że inni postrzegają ich jako wartościowe osoby.

NOWE IMIONA

Przebieg zajęć:

Prowadzący wyjaśnia, że u Indian imiona mogły odnosić się do szczególnych osiągnięć dziecka albo charakteryzowały jego naturę, np. „Sprytny lis”, „Pracowita pszczółka”, „Sokole oko”, „Łagodne piórko”. Imiona te zmieniane były wraz z wiekiem. Następnie prosi kolejno o zaproponowanie imion dla poszczególnych uczniów. Odbywa się dyskusja pod kierunkiem wychowawcy. Na zakończenie pyta, jakie imiona chciałyby mieć przyznane przez grupę w przyszłości.

Mój komentarz:

Dzięki tej zabawie uczniowie dowiadują się jaka pozytywna ich cecha zostaje najbardziej zauważona przez innych. Mobilizuje ich to do pracy nad sobą, a jednocześnie wskazuje im kierunek pozytywnych zmian w przyszłości. Uczniowie poprzez takie zabawy starają się również dorównać innym, by w przyszłości ich nowe indiańskie imiona były równie atrakcyjne. Wychowawca przy okazji takiej zabawy ma okazję sprawdzić na ile jego uczniowie znają się, szanują i doceniają. Taki bowiem ich stosunek do siebie jest warunkiem dobrej współpracy i zdrowej rywalizacji.

ZWIERZĘTA

Przebieg zajęć:

Uczestnicy na otrzymanych kartkach przedstawiają na rysunku siebie jako zwierzęta, które posiadają podobne do nich cechy . Po zebraniu wszystkich rysunków wychowawca układa je na podłodze tak, by żaden nie był widoczny. Następnie każdy uczestnik zabawy losuje jeden rysunek – nie swój i wypisuje obok cechy jakie posiada narysowane zwierzę. Uczestnicy zabawy kolejno pokazują wszystkim rysunki i prezentują dopisane cechy. Pozostałe dzieci próbują odgadnąć autorów prac.

Mój komentarz:

Zabawa daje możliwość rozwijania samoświadomości dzieci oraz wymieniania się pozytywnymi odczuciami z innymi osobami w grupie. Podczas zajęć prowadzący powinien zwrócić uwagę, że skupiamy się wyłącznie na pozytywnych cechach charakteru. Zabawa jest okazją do zadania dzieciom pytania, czy trudno było wybrać reprezentacyjne zwierzę oraz czy zabawa wprowadziła ich w dobry nastrój.

ZNAM SWOJĄ WARTOŚĆ

Przebieg zajęć:

Każdy indywidualnie zastanawia się nad swoimi walorami i na kartce kończy następujące zdanie:

- jako córka /syn jestem…

- jako brat/siostra jestem…

- jako uczeń jestem…

- jako przyjaciel jestem…

Uczniowie odczytują swoje zdania.

Wychowawca dziękując za tą autoprezentację, pyta w jaki sposób autoprezentacja wpływa na kontakty z innymi ludźmi.

DARY CZTERECH WRÓŻEK

Przebieg zajęć:

Każdy pisze na kartce cztery rzeczy, które dostał od losu (np. zdrowie; inteligencja; zdolności muzyczne; wzrost; szczęśliwe dzieciństwo). Uczniowie przypinają swoje kartki do ubrania. Spacerują po klasie, zapoznają się z treścią i ewentualnie, w wyniku rozmowy, dopisują „dary losu”, których jeszcze nie uwzględnili.

Mój komentarz:

Obydwie zabawy pozwalają uczniom uświadomić sobie swoje zalety, uczą się mówić o nich. Jest to doskonałe ćwiczenie pozytywnego mówienia o sobie. Dzieci uczą się jak ważne są pozytywne cechy ich osobowości w relacjach z innymi ludźmi. Dzięki tej autoprezentacji nawet nieśmiali uczniowie pokazują swoje dobre strony. Może dzięki temu zaczną je częściej artykułować. Często uświadamiają sobie, że zapomnieli o swoich cechach, które prezentowali inni. Widzą, że inne osoby są podobne i równie wartościowe.

FILIŻANKI

Przebieg zajęć:

Prowadzący pyta, czy dzieci mają trudności z mówieniem komplementów i reagowaniem na nie. Po krótkiej dyskusji czyta uczestnikom następujący tekst: „Wyobrażamy sobie poczucie własnej wartości jako filiżankę. Kiedy jesteśmy z siebie zadowoleni nasza filiżanka jest pełna, kiedy nie – pusta. Nasze filiżanki mogą napełniać inni ludzie mówiąc o nas dobrze. My także możemy napełniać filiżanki innych mówiąc o nich dobrze”. Następnie każdy uczestnik zabawy otrzymuje filiżankę napełnioną piaskiem, ryżem lub cukrem. Uczestnicy rozchodzą się po sali i napełniają filiżanki innych dzieci, wypowiadając o nich pozytywne stwierdzenia (jednocześnie przesypując do ich filiżanek część swojej zawartości.

Mój komentarz:

Dzięki tej zabawie istnieje okazja do mówienia pozytywnych rzeczy o innych. Dzieci na ogół rzadko mówią do siebie komplementy. Zabawa uczy i uświadamia jaką wagę mają dla każdego człowieka miłe słowa. Uczestnicy mają okazję opowiedzieć jak się czuli, gdy ich filiżanki „napełniane” były dobrymi słowami.

PAPIEROWA TORBA

Prowadzący rozdaje dzieciom papierowe torby oraz kolorowe czasopisma. Uczestnicy zajęć wycinają, a następnie przyklejają po zewnętrznej stronie torby obrazki i słowa, które opisują ich osobowość zewnętrzną (to co pokazujemy światu). We wnętrzu torby umieszczają obrazki i słowa, które opisują ich osobowość wewnętrzną (cechy bardziej ukryte). Po wykonaniu pracy każde dziecko omawia zewnętrzną stronę swojej torby, chętni zaś omawiają również to, co znajduje się wewnątrz torby.

Mój komentarz:

Zabawa uczy otwarcie mówić o cechach swojej osobowości. Pozwala uświadomić dzieciom ich zasoby, skłania do refleksji. Zajęcia są wspaniałą okazją do poznania swoich podopiecznych. Wychowawca dowiaduje się, kto z grupy ma problemy z mówieniem o sobie, a kto otwarcie prezentuje nawet cechy osobowości wewnętrznej.

LITERATURA: 

Jak żyć z ludźmi? Program profilaktyczny dla młodzieży. Ćwiczenia grupowe, Agencja Informacji Użytkowej, Warszawa 2007.

Portmann R. , Gry i zabawy przeciwko agresji, Kielce 2005.

Sakowska M. Sikora J. Żwirbińska A., Obyś cudze dzieci wychowywał, Kielce 2003.

Ewelina Szczepkowska

pedagog Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej

w Puszczykowie